TNN.PL              O nas    Leksykon "Pamięć Miejsca"    Przeczytaj! - Patrz! - Posłuchaj!    Przewodnik    Kontakt   
TNN.PL > Pamięć Miejsca  > Kultura w Lublinie > Architektura i urbanistyka Lublina > Architektura i urbanistyka Lublina - Zabytki > Świątynie rzymskokatolickie w Lublinie
Kościół Trynitarzy w Lublinie (nieistniejący)

Kościół Trynitarzy (tzw. Pałac Pawęczkowskiego), obecnie budynek mieszkalny

Budowę kościoła Trynitarzy w Lublinie rozpoczęto w 1752 roku. Był to ostatni kościół zakonny, ufundowany w Lublinie przed rozbiorami. Fundacji nie ukończono, ponieważ w 1781 roku trynitarze przenieśli się do zabudowań pojezuickich. Nieukończony kościół nabył lubelski fryzjer, Pawęczkowski, który w latach 1824-1838 przebudował go na dom, zwany odtąd Pałacem Pawęczkowskiego.

 


Spis treści
 
 

Lokalizacja
 
 
Funkcja
Pierwotnie kościół Trynitarzy, obecnie budynek mieszkalny.
 
 
Historia
Zakon Trójcy Świętej powstał we Francji w XII wieku. Głównym zadaniem trynitarzy miało być wykupywanie chrześcijańskich jeńców z rąk muzułmanów. Posłannictwo to, ważne w epoce wypraw krzyżowych, pozostawało aktualne również w realiach nękanej najazdami tatarskimi, nowożytnej Rzeczypospolitej. Gdy trynitarze pojawili się w początkach XVIII wieku w Lublinie, mieli już na terenie Rzeczypospolitej osiem placówek.

Dawny kościół Trynitarzy jest zlokalizowany na lubelskim Starym Mieście, przy ulicy Rybnej 10, fasadą zwrócony do Placu Rybnego. Budowę klasztoru rozpoczęto w 1752 roku na miejscu dwóch siedemnastowiecznych kamienic mieszczańskich, znajdujących się na sąsiednich parcelach.

Przeznaczone na klasztor kamienice przy ul. Rybnej 12, darował trynitarzom 26 czerwca 1703 r. Jakub Lasiński, aptekarz królewski, z żoną Judytą z Brożeckich. Fundacji kościoła podjął się Jerzy Dominik Lubomirski, a później kasztelan lwowski Michał Łoś. Kościół miał być trójnawową bazyliką bez transeptu. Budowy nie ukończono. Nieprzesklepiona nawa główna została później wykorzystana jako podwórze kamienicy.

Nie jest znany architekt kościoła, a brak zachowanych form architektonicznych późnobarokowego kościoła utrudnia przypisanie go któremukolwiek z działających wówczas twórców.

Nieukończony kościół trynitarski był ostatnią fundacją klasztorną, jaka powstała w przedrozbiorowym Lublinie.

Po kasacie zakonu jezuitów trynitarze przenieśli się do zabudowań pojezuickich. Stąd pochodzi funkcjonująca do dziś nazwa wieży, przebudowanej przez Antonia Corazziego, określanej przez lublinian jako Wieża Trynitarska.

W 1781 roku trynitarze przejęli w wieczystą dzierżawę od Narodowej Komisji Edukacji zabudowania pojezuickie. Ponieważ w skład majątku po jezuitach wchodziła drukarnia, w ramach spłaty dzierżawy trynitarze mieli m.in. drukować na własny koszt przepisy szkolne i uniwersały Komisji do wysokości 500 złotych polskich
 
Trynitarze przebywali w budynkach pojezuickich do 1818 roku, kiedy to kościół stał się katedrą lubelską, a ostatnich trzech braci przeniesiono do Warszawy. Przejęte przez rząd budynki przy ul. Rybnej wystawiono na sprzedaż. Zabudowania kupił fryzjer Pawęczkowski, który w latach przebudował kościół na okazałą klasycystyczną kamienicę, zwaną Pałacem Pawęczkowskiego.
 
 
 
Kalendarium
1685 – sprowadzenie trynitarzy do Polski
26 czerwca 1703 – darowizna kamienicy przez Jana Lasińskiego i jego żonę Judytę
1752 – początek budowy kościoła
1781 – przeniesienie się trynitarzy z budynków przy ul. Rybnej do zabudowań pojezuickich
1818 – przeniesienie ostatnich lubelskich trynitarzy do Warszawy
1824-1838 – przebudowa kościoła na kamienicę fryzjera Pawęczkowskiego
2008 – częściowe zawalenie się północno-zachodniego narożnika budynku
 
 

Opracował Hubert Mącik
Redakcja: Monika Śliwińska

 
Literatura:
Kowalczyk J., Architektura sakralna między Wisłą a Bugiem w okresie późnego baroku, [w:] Dzieje Lubelszczyzny, t. VI, Między wschodem a zachodem, cz. III, Kultura artystyczna, pod red. Tadeusza Chrzanowskiego, Lublin 1992, s. 37–118.
Sobczyńska-Szczepańska M., Kościoły trynitarzy na tle architektury sakralnej dawnej Rzeczypospolitej – oryginalność, zależność, oddziaływanie, [w:] Barok i barokizacja, pod red, Katarzyny Brzeziny i Joanny Wolańskiej, Kraków 2007, s. 93-106.
Strelnik I., Drukarnia trynitarzy w Lublinie, „Bibliotekarz Lubelski”, 1974, nr 3-4.
 
 


 

 


TNN.PL > Pamięć Miejsca  > Kultura w Lublinie > Architektura i urbanistyka Lublina > Architektura i urbanistyka Lublina - Zabytki > Świątynie rzymskokatolickie w Lublinie

Kaplica Trójcy Świętej w Lublinie, Archikatedra lubelska, Kościół św. Agnieszki i klasztor augustianów w Lublinie, Kościół pw. Przemienienia Pańskiego w Lublinie, Bazylika pw. św. Stanisława i klasztor dominikanów w Lublinie, Kościół pw. śś. Piotra i Pawła w Lublinie, Kościół Św. Jozafata, dawna cerkiew grecka, Kościół św. Eliasza Proroka w Lublinie, Kościół parafialny św. Teresy w Lublinie, Kaplica na cmentarzu przy ul. Unickiej w Lublinie, Kościół parafialny św. Michała Archanioła w Lublinie, Kościół Trynitarzy w Lublinie (nieistniejący), Kościół pw. Niepokalanego Poczęcia NMP w Lublinie, Kościół pw. Św. Krzyża w Lublinie (Kościół Akademicki KUL), Kościół i klasztor wizytek w Lublinie (ob. Centrum Kultury), Kościół pw. św. Piotra w Lublinie, Kościół pobernardyński pw. Nawrócenia Św. Pawła w Lublinie, Kościół farny pw. Św. Michała w Lublinie, Kościół pw. św. Kazimierza w Lublinie (nieistniejący),

Kopiowanie zamieszczonych materiałów i ich wykorzystywanie bez zgody autorów jest zabronione
1997 - ; Wszystkie prawa zastrzeżone; Ośrodek Brama Grodzka - Teatr NN, ul Grodzka 21, 20-112 Lublin

powered by prot hosting serwery

Wspłpraca: