Kalendarium - architektura i urbanistyka Lublina
Architektura w Lublinie
około połowy XIII w. - budowa romańskiej wieży zamkowej zwanej donżonem
po 1282 - budowa murowanego kościoła pw. św. Michała Archanioła - kolegiaty lubelskiej;
około połowy XIV w. - budowa czworobocznego gotyckiego zamku na miejscu drewnianego grodu (Wzgórze Zamkowe);
1326 - pierwsze wzmianki o Kaplicy Zamkowej;
1342 - po najeździe Tatarów - wznoszenie murów obronnych miasta (wraz z Bramą Krakowską i Grodzką)
1342 - budowa gotyckiego kościoła oo. dominikanów p.w. św. Stanisława oraz południowego skrzydła klasztoru;
1389 - po pożarze, wzniesienie murowanego Ratusza w obrębie murów miasta;
1418 - ukończenie malowideł bizantyńsko-ruskich w kościele Św. Trójcy (kaplicy zamkowej) przez malarzy wschodnich;
1412-1426 - budowa kościoła Matki Bożej Zwycięskiej (najpierw dla Sióstr Brygidek, następnie Wizytek), jako wotum króla Władysława Jagiełły po zwycięstwie w bitwie pod Grunwaldem;
ok. 1421 - budowa i uposażenie kościoła i szpitala św. Ducha;
1473-1496 - budowa murowanego kościoła i klasztoru dla zakonu bernardynów p.w. Nawrócenia św. Pawła Apostoła;
początek XVI w. - budowa murowanego kościoła św. Mikołaja na Czwartku;
1520 - przebudowa Zamku Lubelskiego w stylu renesansowym;
1575 - pożar kościoła i klasztoru Dominikanów, odbudowa w stylu renesansu lubelskiego;
1575-1579 - pożar i odbudowa Ratusza - utworzenie Trybunału Koronnego;
1586 - budowa kościoła klasztornego dla jezuitów (późniejsza katedra) w formie późnorenesansowej bazyliki;
1588 - rozpoczęcie budowy murowanej cerkwi prawosławnej w Lublinie (ul. Ruska);
1602-1608 - pożar, następnie przebudowa kościoła Św. Ducha (lubelski murator Jan Cangerle), wewnątrz - z cechami stylowymi renesansu lubelskiego;
1602-1607 - pożar kościoła bernardyńskiego Nawrócenia św Pawła Apostoła - odbudowa w stylu renesansu lubelskiego (muratorzy Jakub Balin i Rudolf Negroni);
1604 - konsekracja kościoła jezuitów (późniejszej katedry) p.w. św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty przez jej fundatora biskupa krakowskiego Bernarda Maciejowskiego;
połowa XVII w. - przebudowa kościoła św. Mikołaja w stylu renesansu lubelskiego:
1608-1650 - budowa kościoła św. Wojciecha i szpitala św. Łazarza na Podwalu - w stylu renesansu lubelskiego;
1619-23 - budowa dworu - zboru kalwińskiego przez wojewodę bełskiego Rafała Leszczyńskiego;
1627 - rozbudowa i podwyższenie furty klasztoru jezuitów z wykorzystaniem na dzwonnicę (Wieża Trynitarska);
1630-44 - budowa klasztoru i kościoła dla sióstr karmelitanek przy ul. Świętoduskiej, w stylu renesansu lubelskiego (wykorzystanie m.in. dworu Leszczyńskiego);
1633 - poświęcenie cerkwi prawosławnej p.w. Przemienienia Pańskiego przez metropolitę kijowskiego Piotra Mohyłę;
1 połowa XVII w. - murowanie Pałacu Parysów na rogu ulicy Bernardyńskiej, przy trakcie Krakowskie Przedmieście, a także Pałacu Słupeckich-Tarłów (dzisiejszy WDK);
1635-49 - budowa murowanej świątyni o cechach renesansu lubelskiego p.w. NMP Anielskiej i św. Franciszka (ul. Kalinowszczyna, dzisiejszy kościół Matki Bożej Wspomożenia Wiernych - Salezjanów);
2 połowa XVII - budowa Pałacu Czartoryskich przy Placu Litewskim;
1683 - przebudowa Pałacu Lubomirskich przy Placu Litewskim (arch. Tylman z Gameren);
1695 - cerkiew prawosławna przechodzi do unitów (grekokatolików) i zakonu bazylianów;
1714-1730 - budowa kościoła Księży Misjonarzy p.w. Przemienienia Pańskiego (dzisiejszy kościół seminaryjny);
1721-1733 - fundacja (książę Paweł Karol Sanguszko i Anna Maria z Lubomirskich) i budowa kościoła Kapucynów (arch. Karol Bay);
1740-1765 - budowa klasztoru i murowanej świątyni dla zakonu Karmelitów Trzewiczkowych p.w. św. Eliasza (arch. Paweł Antoni Fontana);
1752-1757 - pożar kościoła św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty; odbudowa wraz z późnobarokową dekoracją freskową Józefa Mayera, nadwornego malarza Augusta III Sasa;
1781-1787 - przebudowa Trybunału Koronnego w stylu klasycystycznym (arch. Dominik Merlini);
1787 - budowa ulicy i kamienic wzdłuż murów obronnych miasta;
1785-88 - budowa klasycystycznej świątyni ewangelickiej p.w. Św. Trójcy (arch. August Zyhlert);
1785 - przebudowa Bramy Grodzkiej w stylu klasycystycznym (arch. Dominik Merlini);
1786-1790 - wzniesienie cerkwi greckiej p.w. Narodzenia NMP (ul. Zielona);
1819-1821 - przebudowa frontu kościoła pojezuickiego i podwyższenie Wieży Trynitarskiej w stylu neogotyckim, według projektu Antoniego Corazziego;
1823 - kościół św. Jana Chrzciciela i sw. Jana Ewangelisty uroczyście wyniesiono do rangi Katedry Lubelskiej;
1823 - reperacja Bramy Krakowskiej pod nadzorem Jakuba Hempla, likwidacja starego wejścia od strony Rynku;
1823-1857 - na miejscu ruin Zamku - budowa gmachu więziennego w stylu neogotyckim (zamek-więzienie);
1827-1828 - budowa Nowego Ratusza w stylu klasycystycznym, poza murami miasta (arch. Aleksander Graff i Jakub Hempel);
1844 -1859 - przebudowa dawnego kościoła św. Kazimierza i klasztoru reformatów na browar K. R. Vettera przy ulicy Bernardyńskiej;
1865 -1867 - budowa Hotelu „Europejskiego” przy Krakowskiem Przedmieściu (arch. Ludwik Szamota);
1875 - cerkiew p.w. Przemienienia Pańskiego przechodzi do wyznawców prawosławia;
1884 -1886 - budowa Teatru im. J. Osterwy (arch. Karol Kozłowski);
1890 - budowa neogotyckiej kaplicy przy kościele seminaryjnym (od 1990 służąca klerykom obrządku bizantyjsko-ukraińskiego, wewnątrz polichromia Nowosielskiego);
1875 -1877 - budowa Dworca Głównego PKP (arch. Witold Lanci);
1899 - 1900 - budowa Kasy Przemysłowców Lubelskich (dzisiejszy hotel „Lublinianka” przy Krakowskim Przedmieściu, arch. Gustaw Landau-Gutenteger);
1906-1907 - budowa Szkoły Handlowej im. Vetterów (arch. Józef Cholewiński);
1921-1924 - przebudowa Poczty Głównej (wybudowanej w 1861) przez arch. B. Kelles-Krauze i J. Siennickiego;
1922-1923 - budowa Zespołu Studium Misyjnego Jezuitów „Bobolanum” przy Alejach Racławickich - obecnie szpital wojskowy (arch. Ignacy Kędzierski);
1923 - cerkiew grecka przy ul. Zielonej staje się kościołem rzymsko-katolickim p.w. św. Jozafata (do roku 1931 przy kościele działa Instytut Misyjny);
1927-1928 - budowa kościoła pw. Św. Michała na Bronowicach (arch. Oskar Sosnowski)
1930 - powstanie Jesziwa Chachmej Lublin - uczelni rabinackiej (arch. Agenor Smoluchowski);
1954 - budowa założenia Placu Zamkowego w stylu socerealizmu
1964 - początek budowy osiedla LSM im. J. Słowackiego wg projektu Oskara Hansena. |